వయసు పెరిగే కొద్దీ కొంతమందిలో మతిమరుపు, ఏదైనా విషయం వెంటనే గుర్తుకు రాకపోవడం, ఏకాగ్రత తగ్గడం వంటి మార్పులు కనిపించవచ్చు. అయితే ఇవన్నీ కేవలం వయసు వల్లే వస్తాయని చెప్పలేం. సరైన నిద్ర లేకపోవడం, వ్యాయామం చేయకపోవడం, అధిక ఒత్తిడి, అధిక బరువు, పోషకాహారం లోపించడం వంటి జీవనశైలి అంశాలు కూడా మెదడు ఆరోగ్యంపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
మెదడుకు అవసరమైన పోషకాలు అందేలా సమతుల్యమైన ఆహారం తీసుకోవడం, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం, తగినంత నిద్రపోవడం మెదడు ఆరోగ్యానికి ఎంతో ముఖ్యం. ముఖ్యంగా కొన్ని గింజలు, పండ్లు, ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులు ఉన్న ఆహారాలు ఆహారంలో భాగం చేసుకోవచ్చు.
మెదడు ఆరోగ్యానికి ఉపయోగపడే 7 ఆహారాలు ఇవే.
1. గుమ్మడి గింజలు
గుమ్మడి గింజల్లో జింక్, మెగ్నీషియం, ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులు, యాంటీఆక్సిడెంట్లు వంటి పోషకాలు ఉంటాయి. జింక్ శరీరంలోని అనేక ముఖ్యమైన జీవక్రియల్లో పాత్ర పోషిస్తుంది. మెదడు సహా నాడీ వ్యవస్థ సాధారణ పనితీరుకు కూడా పలు పోషకాలు అవసరం.
గుమ్మడి గింజలను నానబెట్టి, స్వల్పంగా వేయించి లేదా ఇతర ఆహారాల్లో కలిపి తీసుకోవచ్చు. అయితే ఎక్కువ మోతాదులో కాకుండా పరిమితంగా తీసుకోవడం మంచిది.
2. చియా సీడ్స్, అవిసె గింజలు, వాల్నట్స్
ఒమేగా-3 కొవ్వు ఆమ్లాలు మెదడు మరియు నాడీ వ్యవస్థ ఆరోగ్యానికి ముఖ్యమైనవి. చియా సీడ్స్, అవిసె గింజలు, వాల్నట్స్ వంటి వాటిలో మొక్కల ఆధారిత ఒమేగా-3 అయిన ALA ఉంటుంది.
చియా సీడ్స్ను పెరుగు, ఓట్స్ లేదా స్మూతీలో కలిపి తీసుకోవచ్చు. అవిసె గింజలను పొడి చేసి ఆహారంలో చేర్చుకోవచ్చు. వాల్నట్స్ను కూడా పరిమిత మోతాదులో తీసుకోవచ్చు.
గమనిక: మొక్కల నుంచి లభించే ALA, చేపల్లో లభించే EPA/DHAకి సమానం కాదు. కాబట్టి “చియా సీడ్స్లో చేపల కంటే వందల రెట్లు ఎక్కువ ఒమేగా-3 ఉంటుంది” వంటి వాదనలను సాధారణంగా చెప్పడం సరైంది కాదు.
3. బాదం పప్పు
బాదంలో విటమిన్ E, మెగ్నీషియం, ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులు వంటి పోషకాలు ఉంటాయి. విటమిన్ E యాంటీఆక్సిడెంట్గా పనిచేస్తుంది.
రోజువారీ ఆహారంలో పరిమిత మోతాదులో బాదం పప్పును చేర్చుకోవచ్చు. నానబెట్టి తినడం తప్పనిసరి కాదు; నానబెట్టడం వల్ల ప్రత్యేకంగా జ్ఞాపకశక్తి పెరుగుతుందని నిర్ధారించే బలమైన ఆధారాలు లేవు.
4. బ్రాహ్మి వంటి ఔషధ మొక్కలు
ఆయుర్వేదంలో బ్రాహ్మిని సంప్రదాయంగా జ్ఞాపకశక్తి, ఏకాగ్రతకు సంబంధించిన ఉపయోగాల కోసం ప్రస్తావిస్తారు. కొన్ని పరిశోధనల్లో బ్రాహ్మి (Bacopa monnieri)పై జ్ఞాపకశక్తి, ఏకాగ్రతకు సంబంధించిన అధ్యయనాలు జరిగాయి.
అయితే బ్రాహ్మి పొడి లేదా ఇతర హెర్బల్ సప్లిమెంట్లను ప్రతి ఒక్కరూ స్వయంగా ఎక్కువ మోతాదులో తీసుకోవడం మంచిది కాదు. ముఖ్యంగా గర్భిణులు, పిల్లలు, ఇతర మందులు వాడుతున్నవారు వైద్య నిపుణుల సలహాతో మాత్రమే తీసుకోవాలి.
5. బ్లూబెర్రీస్
బ్లూబెర్రీస్లో ఆంథోసైనిన్స్ వంటి యాంటీఆక్సిడెంట్ సమ్మేళనాలు ఉంటాయి. ఇవి ఆక్సిడేటివ్ స్ట్రెస్ను తగ్గించడంలో పాత్ర పోషించవచ్చని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
తాజా బ్లూబెర్రీస్ దొరికితే పండ్లలో భాగంగా తీసుకోవచ్చు. అయితే ఒకే ఒక్క పండు తినడం వల్ల జ్ఞాపకశక్తి గణనీయంగా పెరుగుతుందని చెప్పడం సరైంది కాదు. మొత్తం ఆరోగ్యకరమైన ఆహార విధానం ముఖ్యమైనది.
6. అవకాడో
అవకాడోలో మోనోఅన్శాచురేటెడ్ కొవ్వులు, ఫైబర్, ఫోలేట్, పొటాషియం వంటి పోషకాలు ఉంటాయి. ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులను సమతుల్య ఆహారంలో చేర్చుకోవడానికి అవకాడో మంచి ఎంపిక.
అవకాడోను సలాడ్లు, టోస్ట్ లేదా ఇతర ఆరోగ్యకరమైన ఆహారాలతో కలిపి తీసుకోవచ్చు.
7. కొబ్బరి
కొబ్బరిలో కొవ్వులు, ఫైబర్ మరియు కొన్ని ఖనిజాలు ఉంటాయి. అయితే కొబ్బరిలోని కొవ్వు మొత్తం మెదడుకు ప్రత్యేకమైన “ఫ్యూయల్”గా పనిచేస్తుందని లేదా కొబ్బరి తినడం వల్ల మేధాశక్తి తప్పనిసరిగా పెరుగుతుందని చెప్పడానికి తగిన ఆధారాలు లేవు.
అలాగే కొబ్బరిలో సాచ్యురేటెడ్ ఫ్యాట్ కూడా ఎక్కువగా ఉంటుంది. కాబట్టి మితంగా తీసుకోవడం మంచిది.
మెదడు ఆరోగ్యానికి ఆహారంతో పాటు ఇవి కూడా ముఖ్యం
మెదడు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి కేవలం కొన్ని “మెమరీ బూస్టింగ్ ఫుడ్స్”పై ఆధారపడటం కంటే మొత్తం జీవనశైలి ముఖ్యమైనది.
- ప్రతిరోజూ తగినంత నిద్రపోవాలి.
- క్రమం తప్పకుండా శారీరక వ్యాయామం చేయాలి.
- పండ్లు, కూరగాయలు, ఆకుకూరలు, పప్పులు, గింజలు వంటి పోషకాహారం తీసుకోవాలి.
- అధికంగా ప్రాసెస్ చేసిన ఆహారాలు, అధిక చక్కెర, అధిక ఉప్పును తగ్గించాలి.
- ఒత్తిడిని నియంత్రించుకోవాలి.
- ధూమపానం, అధిక మద్యపానం వంటి అలవాట్లకు దూరంగా ఉండాలి.
- మధుమేహం, అధిక రక్తపోటు, కొలెస్ట్రాల్ వంటి సమస్యలు ఉంటే వాటిని నియంత్రణలో ఉంచుకోవాలి.
చివరిగా..
గుమ్మడి గింజలు, చియా సీడ్స్, అవిసె గింజలు, వాల్నట్స్, బాదం, బెర్రీస్, అవకాడో వంటి పోషకాలు ఉన్న ఆహారాలను సమతుల్య ఆహారంలో భాగంగా తీసుకోవచ్చు. అయితే ఇవి ఒక్కటే మతిమరుపును నివారిస్తాయని లేదా జ్ఞాపకశక్తిని అద్భుతంగా పెంచుతాయని చెప్పలేం.
గమనిక: జ్ఞాపకశక్తి ఒక్కసారిగా గణనీయంగా తగ్గడం, తరచుగా విషయాలు మర్చిపోవడం, రోజువారీ పనులు చేయడంలో ఇబ్బంది కలగడం వంటి లక్షణాలు ఉంటే వైద్యుడిని సంప్రదించడం చాలా ముఖ్యం.